تحلیل بازار آهن آلات؛ تابستان 1405 | اقتصاد فارسی

به گزارش آهن آنلاین؛ تابستان ۱۴۰۵ برای بازار آهن ایران فصل فاصله گرفتن قیمت و تقاضا بود. دوره‌ای که در آن بازار از جهتی تحت فشار محدودیت انرژی، رشد هزینه‌های تولید، نوسان نرخ ارز و ریسک‌های سیاسی قرار داشت و از طرف‌دیگر با رکود ساخت‌وساز و کاهش قدرت خرید مصرف‌کنندگان مواجه بود. نتیجه این دو نیروی متضاد، بازاری بود که در بخش‌هایی مانند میلگرد و تیرآهن جهش‌های قیمتی قابل‌توجهی رقم خورد، اما در محصولاتی مانند ورق و پروفیل همچنان نشانه‌هایی از احتیاط و ضعف تقاضا دیده شد.

اگر روند سه ماه تابستان را بررسی کنیم، می‌توان سه مرحله متفاوت را مشاهده کرد. تیرماه، مرحله خروج تدریجی بازار از شوک‌های سیاسی و نظامی و تلاش برای بازگشت معاملات بود. مردادماه، دوره نوسان، رکود و کشمکش میان هزینه تولید و تقاضای مصرفی و شهریورماه، مرحله انتقال فشار هزینه و نرخ ارز به بخش‌هایی از محصولات فولادی و شکل‌گیری موج افزایش قیمت در مقاطع ساختمان بود.

بازار آهن در جست‌وجوی تعادل

بازار آهن در تیرماه تحت‌تاثیر مستقیم تحولات سیاسی و نظامی و آثار آن بر انتظارات فعالان اقتصادی قرار داشت. در این دوره، بازار آزاد هنوز از یک روند باثبات برخوردار نبود و خریداران و فروشندگان با احتیاط رفتار می‌کردند. بررسی گزارش‌های هفتگی آن دوره نشان می‌دهد میلگرد در برخی کارخانه‌ها افزایش قیمت داشت، درحالی‌که تیرآهن در سایزهای پرمصرف ثبات نسبی را تجربه کرد و قیمت پروفیل و ورق سیاه نیز تغییرات محدودی داشتند. هم‌زمان، محدودیت عرضه و هزینه بالای تولید مانع از افت شدید قیمت‌ها می‌شد، اما ضعف تقاضا نیز اجازه شکل‌گیری یک روند صعودی قدرتمند را نمی‌داد.

در این مقطع، مهم‌ترین ویژگی بازار نه صعود یا نزول مطلق، بلکه افزایش ریسک بود. فعالان بازار نمی‌توانستند چشم‌انداز نرخ ارز، هزینه حمل‌ونقل، وضعیت صادرات و حتی روند فعالیت کارخانه‌ها را با اطمینان پیش‌بینی کنند. بنابراین خریدهای انباری کاهش پیدا کرد و تقاضا بیشتر به نیازهای فوری محدود شد.

رکود تقاضا دربرابر فشار هزینه

در مردادماه این تضاد آشکارتر شد. داده‌های معاملاتی نشان می‌دهد از مجموع حدود یک میلیون و ۹۶۹ هزار تن محصول فولادی عرضه‌شده در چهار روز معاملاتی هفته سوم مرداد، حدود یک میلیون و ۱۵۳ هزار تن معامله شد. یعنی فقط حدود ۵۸.۵ درصد عرضه جذب بازار شد. این آمار به‌خوبی نشان می‌دهد که حجم بالای عرضه به معنای وجود تقاضای موثر نیست.

در همین ماه، مواد اولیه نیز مسیر یکسانی نداشتند. در هفته سوم مرداد، قیمت گندله، کنسانتره، آهن اسفنجی و بریکت افزایش یافت و شمش و ورق گرم نیز در برخی معاملات صعود کردند، اما بازار آزاد مقاطع ساختمانی همچنان تحت فشار رکود قرار داشت. در واقع، هزینه تولید اجازه کاهش شدید قیمت را نمی‌داد، اما خریداران نیز توان یا تمایل لازم برای ایجاد موج جدید تقاضا را نداشتند.

در مردادماه میلگرد در بخش‌هایی صعودی بود، تیرآهن در مقاطعی عقب نشست، ورق سیاه در محدوده ثابت تا کاهشی حرکت کرد و پروفیل نیز با رکود و ثبات مواجه بود. در هفته پایانی مرداد، از حدود ۲۷۵ هزار تن محصولات زنجیره فولاد عرضه‌شده، حدود ۶۱.۵ درصد به معامله رسید. موضوعی که عمق احتیاط سمت تقاضا را نشان می‌دهد.

انتقال فشار هزینه به مقاطع فولادی

با ورود به شهریور، معادله بازار تغییر کرد. افزایش نرخ ارز و رشد هزینه جایگزینی مواد اولیه، در کنار محدودیت‌های انرژی، باعث شد فشار بیشتری به قیمت محصولات فولادی وارد شود. در هفته نخست شهریور، قیمت آهن‌اسفنجی به ۳۵ هزار و ۲۸۹ تومان رسید و نسبت به هفته قبل بیش از ۵ درصد رشد کرد. شمش نیز با رشد ۳.۳ درصدی به ۶۴ هزار و ۶۱۴ تومان رسید و میلگرد پرمصرف با جهش ۷.۶ درصدی تا ۷۴ هزار و ۹۰۵ تومان افزایش یافت.

در هفته دوم شهریور این روند شدت بیشتری گرفت. آهن‌اسفنجی با میانگین ۳۶ هزار و ۳۶۹ تومان حدود ۳.۱ درصد افزایش یافت، شمش به ۶۵ هزار و ۹۱۷ تومان رسید و میلگرد نیز رشد حدود ۶ درصدی را تجربه کرد. هم‌زمان، قیمت پروفیل ۲ میلی‌متری در برخی کارخانه‌ها حدود ۲ تا ۵ هزار تومان افزایش یافت. این یعنی موج افزایش قیمت از مواد اولیه به محصولات نهایی و صنایع پایین‌دستی در حال انتقال بود.

در نیمه شهریور، آهن‌اسفنجی حتی جهش بیشتری را تجربه کرد و میانگین قیمت آن به حدود ۴۱ هزار و ۵۴۶ تومان رسید. شمش نیز به ۷۲ هزار و ۷۵۲ تومان رسید و رشد ۱۰.۴ درصدی ثبت کرد. در همین دوره، تیرآهن سایز ۲۰ تا ۳۰ نیز با وجود کاهش عرضه و معاملات، رشد قیمتی قابل‌توجهی داشت.

تیرآهن، شاخص‌ترین نماد تورم در محصولات فولادی

یکی از مهم‌ترین اتفاقات تابستان امسال، عملکرد تیرآهن بود. داده‌های بازار نشان می‌دهد در ابتدای شهریور تا دهم این ماه، تیرآهن سایزهای ۱۴ و ۱۶ حدود ۳۸ درصد رشد کرده‌اند. نکته قابل‌توجه اینکه این افزایش در شرایطی رخ داد که تقاضای واقعی ساخت‌وساز همچنان ضعیف بود.

این مسئله نشان می‌دهد افزایش قیمت تیرآهن را نمی‌توان نتیجه رونق مصرف دانست. کاهش عرضه، افزایش هزینه تولید، نرخ ارز، هزینه حمل و انتظارات تورمی در کنار محدودیت‌های انرژی، نقش مهمی در تعیین قیمت داشته‌اند. به همین دلیل، بازار تیرآهن در تابستان نمونه روشنی از تورم قیمتی بدون رونق متناسب تقاضا بود.

میلگرد نیز با شدت متفاوت مسیر مشابهی داشت. در شهریور رشد میلگرد حتی از شمش جلو زد، به‌طوری‌که در هفته نخست شهریور، قیمت میلگرد ۷.۶ درصد افزایش یافت، درحالی‌که شمش ۳.۳ درصد رشد کرده بود. این شکاف نشان می‌دهد فشار قیمتی در انتهای زنجیره به همان نسبت از بازار مواد اولیه منتقل نمی‌شود و شرایط عرضه، موجودی و انتظارات بازار نیز در قیمت نهایی موثر است.

در مقابل، محصولات تخت رفتار آرام‌تری داشتند. ورق گرم فولاد مبارکه در اوایل شهریور نسبت به ابتدای سال رشد بسیار محدودتری نسبت به میلگرد و تیرآهن نشان داد و در محدوده ۸۵ تا ۸۷ هزار تومان قرار گرفت. همین ثبات نسبی باعث شد صنایع پایین‌دستی ورق، ازجمله تولیدکنندگان قوطی و پروفیل، با شوک قیمتی مشابه مقاطع طویل مواجه نشوند؛ هرچند رکود تقاضا همچنان پابرجا بود.

این موضوع اهمیت زیادی دارد، چراکه پروفیل یکی از محصولاتی بود که در تابستان میان افزایش هزینه و ضعف تقاضا گرفتار شد. وقتی قیمت ورق، ارز، انرژی و حمل‌ونقل افزایش می‌یابد، تولیدکننده ناچار است قیمت محصول خود را بالا ببرد، اما مصرف‌کننده نهایی در شرایط رکود ساخت‌وساز و ضعف قدرت خرید، امکان همراهی کامل با این افزایش را ندارد.

تابستان تورمی بازار آهن

بازار آهن در تابستان ۱۴۰۵ را نمی‌توان بازاری کاملا صعودی یا کاملا رکودی توصیف کرد. ویژگی اصلی این فصل، هم‌زمانی دو روند متضاد بود. تیرآهن و میلگرد در مقاطع مختلف تابستان رشد قابل‌توجهی داشتند، درحالی‌که ورق و پروفیل رفتار آرام‌تر و گاهی رکودی‌تری نشان دادند. در بالادست نیز آهن‌اسفنجی، شمش، گندله و کنسانتره مسیرهای متفاوتی را طی کردند.

چشم‌انداز ورود به پاییز نیز به متغیرهای اصلی نرخ ارز، هزینه و محدودیت انرژی و قدرت خرید مصرف‌کننده نهایی وابسته است. اگر هزینه‌های تولید و نرخ ارز همچنان صعودی باشند، احتمال تداوم فشار قیمتی وجود دارد، اما تا زمانی که ساخت‌وساز و تقاضای واقعی توان همراهی با قیمت‌ها را نداشته باشد، افزایش قیمت به معنای رونق بازار نخواهد بود.

مهم‌ترین اتفاق تابستان ۱۴۰۵ برای بازار آهن، شکل‌گیری بازاری است که در آن قیمت‌ها بیش از گذشته از انتظارات تورمی اثر می‌گیرند، درحالی‌که تقاضای مصرفی هنوز توان کافی برای پشتیبانی از این قیمت‌ها را ندارد. این شکاف میان قیمت و تقاضا احتمالا مهم‌ترین چالش بازار آهن در آغاز پاییز است.