ساخت‌وسازهای غیرمجاز در خراسان شمالی؛ تهدیدی برای اراضی کشاورزی | اقتصاد فارسی

به گزارش خبرگزاری تسنیم از بجنورد، ساخت‌وساز در خارج از محدوده قانونی شهرها و روستاها اگر بدون طی فرآیندهای قانونی و دریافت مجوزهای لازم انجام شود، تنها یک تخلف ساختمانی نیست؛ بلکه می‌تواند زنجیره‌ای از پیامدهای اقتصادی، اجتماعی، زیست‌محیطی و کالبدی را به دنبال داشته باشد.

در خراسان شمالی نیز طی سال‌های اخیر موضوع ساخت‌وساز در حریم شهرها، به‌ویژه در اطراف بجنورد، به یکی از مسائل مورد توجه دستگاه‌های اجرایی تبدیل شده است؛ مسئله‌ای که از یک سو با ضرورت تأمین مسکن و توسعه سکونتگاه‌ها ارتباط دارد و از سوی دیگر، در صورت نبود نظارت و برنامه‌ریزی، می‌تواند به تغییر کاربری اراضی، از بین رفتن زمین‌های کشاورزی و شکل‌گیری سکونتگاه‌های فاقد زیرساخت منجر شود.

اکنون مسئولان استان بر این نکته تأکید دارند که توسعه شهری و روستایی باید در چارچوب طرح‌ها و ضوابط قانونی انجام شود و دستگاه‌های متولی نیز در برابر ساخت‌وسازهای خارج از چارچوب قانونی، نظارت و برخورد جدی‌تری داشته باشند.

هشدار درباره ساخت‌وسازهای خارج از محدوده شهرها و روستاها

سیدمجتبی علوی‌مقدم، معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار خراسان شمالی،در این باره با تأکید بر ضرورت مقابله با ساخت‌وسازهای غیرمجاز اظهار داشت: مراجع صدور پروانه ساخت شامل دهیاری‌ها، شهرداری‌ها و شرکت شهرک‌های صنعتی هستند و متقاضیان باید مجوز ساخت را از مرجع قانونی مربوط دریافت کنند.

وی با اشاره به وجود موارد شناسایی‌نشده ساخت‌وساز غیرمجاز در خارج از محدوده شهرها و روستاها افزود: این موارد باید در شهرستان‌ها بررسی و شناسایی شود و اقدامات لازم برای جلوگیری از ادامه آنها صورت گیرد.

معاون عمرانی استاندار خراسان شمالی تأکید کرد که فرآیند صدور مجوزهای ساختمانی باید تحت نظارت قرار گیرد و فرمانداران نیز باید در این زمینه نقش فعال‌تری داشته باشند.

علوی‌مقدم گفت: پروانه ساخت باید از مرجع قانونی صادرکننده دریافت شود و فرمانداران لازم است بر این موضوع توجه ویژه داشته باشند.

این تأکید در حالی مطرح می‌شود که ساخت‌وساز خارج از محدوده‌های قانونی، در صورت نبود نظارت مؤثر، می‌تواند به‌تدریج موجب شکل‌گیری بافت‌هایی شود که از ابتدا برای آنها زیرساخت‌های مناسب خدماتی، آب، برق، گاز، راه دسترسی و سایر خدمات عمومی پیش‌بینی نشده است.

خردشدن زمین‌های کشاورزی؛ مسئله‌ای که جدی‌تر شده است

یکی از نکات مهم مطرح‌شده در این نشست، ارتباط میان ساخت‌وسازهای غیرمجاز و کوچک‌تر شدن قطعات اراضی کشاورزی بود.

معاون عمرانی استاندار خراسان شمالی با اشاره به این مسئله تصریح کرد: کوچک‌تر شدن اراضی کشاورزی از موضوعات مهم استان است که تاکنون کمتر مورد توجه قرار گرفته و باید در دستور کار قرار گیرد.

خردشدن اراضی کشاورزی تنها به معنای کاهش مساحت قطعات زمین نیست؛ بلکه می‌تواند بهره‌وری اقتصادی زمین، امکان اجرای الگوهای نوین کشاورزی و صرفه اقتصادی فعالیت‌های تولیدی را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

در چنین شرایطی، تبدیل تدریجی زمین‌های کشاورزی به قطعات کوچک مسکونی یا ویلاسازی، علاوه بر تغییر ماهیت اراضی، می‌تواند مسیر توسعه کشاورزی را نیز با چالش مواجه کند؛ به همین دلیل جلوگیری از تغییر کاربری غیرمجاز و حفظ زمین‌های تولیدی باید همزمان با سیاست‌های توسعه‌ای استان دنبال شود.

اطراف بجنورد زیر ذره‌بین نظارت

علوی‌مقدم با اشاره به افزایش ساخت‌وسازهای غیرمجاز در اطراف بجنورد خاطرنشان کرد: باید این موضوع با جدیت پیگیری شود تا از ادامه ساخت‌وسازهای غیرمجاز و خرد شدن اراضی کشاورزی جلوگیری شود.

اطراف مراکز جمعیتی به‌طور طبیعی یکی از نقاطی است که فشار برای توسعه سکونتگاه‌ها در آن بیشتر احساس می‌شود. افزایش تقاضا برای ساخت مسکن، فاصله نسبتاً کم برخی اراضی پیرامونی با شهر و جذابیت اقتصادی تغییر کاربری زمین می‌تواند زمینه شکل‌گیری ساخت‌وسازهای خارج از چارچوب را فراهم کند.

اگر این روند بدون کنترل ادامه پیدا کند، مدیریت شهری و روستایی در آینده با مجموعه‌ای از ساخت‌وسازهای پراکنده مواجه خواهد شد که ساماندهی آنها هزینه بیشتری نسبت به پیشگیری از ساخت‌وساز غیرمجاز خواهد داشت.

از همین منظر، تأکید معاون عمرانی استاندار بر شناسایی موارد خارج از محدوده شهرها و روستاها را می‌توان بخشی از تلاش برای پیشگیری از گسترش این روند دانست.

شهریاری: ساخت‌وساز غیرمجاز پیامدهای اجتماعی و زیست‌محیطی دارد

محمدمهدی شهریاری، نماینده مردم 6 شهرستان خراسان شمالی در مجلس شورای اسلامی نیز به تازگی در نشست سورای برنامه ریزی خراسان شمالی با اشاره به پیامدهای ساخت‌وساز غیرمجاز در حریم شهرها، کنترل ساخت‌وساز را لازمه توسعه متوازن شهرها دانست.

وی اظهار کرد: کنترل ساخت‌وسازهای شهری برای توسعه متوازن و بهینه شهرها عمدتاً از طریق ضوابط و مقررات اجرایی انجام می‌شود.

شهریاری با اشاره به ماهیت ساخت‌وساز غیرمجاز در حریم شهرها افزود: گسترش این پدیده می‌تواند موجب بروز تغییرات کالبدی، زیست‌محیطی، اقتصادی و اجتماعی در نواحی شهری شود.

وی تخریب سیمای کالبدی شهر، از بین رفتن منابع، تعرض به حریم رودخانه‌ها، آلودگی زیست‌محیطی و ارائه ناکارآمد خدمات شهری را از جمله پیامدهای این روند عنوان کرد.

نماینده مردم 6 شهرستان خراسان شمالی تصریح کرد: رعایت نشدن بسیاری از ضوابط و احکام ساخت‌وساز، مدیریت شهری را ناگزیر به انجام اقدامات مختلف برای کنترل مستمر ساخت‌وسازها می‌کند.

مسئله فقط تخلف ساختمانی نیست

آنچه از اظهارات مسئولان در شورای برنامه‌ریزی و توسعه استان قابل برداشت است، این است که مسئله ساخت‌وساز غیرمجاز را نمی‌توان صرفاً در چارچوب صدور یا عدم صدور پروانه ساختمانی بررسی کرد.

وقتی یک ساخت‌وساز بدون مجوز در حریم شهر یا خارج از محدوده قانونی شکل می‌گیرد، آثار آن می‌تواند سال‌ها بعد نیز ادامه داشته باشد؛ از تحمیل هزینه برای ایجاد زیرساخت گرفته تا دشواری ارائه خدمات عمومی و افزایش فشار بر منابع طبیعی و زمین‌های کشاورزی.

از سوی دیگر، برخورد صرفاً پس از احداث بنا نیز نمی‌تواند به‌تنهایی پاسخگوی این مسئله باشد. شناسایی به‌موقع زمین‌هایی که در معرض تغییر کاربری قرار گرفته‌اند، نظارت بر فرآیند صدور مجوز، هماهنگی میان فرمانداری‌ها، شهرداری‌ها، دهیاری‌ها و دستگاه‌های متولی و همچنین اطلاع‌رسانی به مردم درباره مسیر قانونی ساخت‌وساز، بخش دیگری از زنجیره مدیریت این موضوع است.

توسعه شهرها بدون بلعیدن زمین‌های کشاورزی

خراسان شمالی برای توسعه اقتصادی و جمعیتی خود نیازمند ساخت‌وساز و توسعه زیرساخت است، اما این توسعه زمانی می‌تواند پایدار باشد که میان نیاز به مسکن و توسعه شهری از یک سو و حفاظت از منابع و اراضی تولیدی از سوی دیگر تعادل ایجاد شود.

ساخت‌وسازهای پراکنده در اراضی کشاورزی نه‌تنها نظم کالبدی شهرها را تحت تأثیر قرار می‌دهد، بلکه می‌تواند امکان برنامه‌ریزی برای توسعه شبکه‌های خدماتی را نیز دشوار کند.

از همین رو، هشدار مسئولان استان درباره ساخت‌وسازهای غیرمجاز در اطراف بجنورد و دیگر شهرستان‌ها، در کنار موضوع حفظ اراضی کشاورزی، یک مسئله مشترک را برجسته می‌کند؛ توسعه باید بر اساس برنامه انجام شود، نه با گسترش تدریجی ساخت‌وسازهای خارج از ضابطه.

اکنون آنچه اهمیت دارد، تبدیل این تأکیدات به برنامه عملیاتی در شهرستان‌هاست؛ به‌گونه‌ای که هم موارد جدید ساخت‌وساز غیرمجاز پیش از گسترش شناسایی شود و هم با جلوگیری از تغییر کاربری و خردشدن اراضی، امکان حفظ ظرفیت‌های کشاورزی و مدیریت منظم توسعه شهری و روستایی استان فراهم شود.

انتهای پیام/311/.