بازار؛ گروه آب و انرژی: جدی شدن بحران آب در ایران توجه ها را به سمت اصلاح اقتصاد آب جلب است. کار به جایی رسیده که عباس علی آبادی تقریبا در تمام سخنرانی های خود روی اهمیت این مساله صحه می گذارد و می گوید که باید به این سمت حرکت کنیم. اما سوال اینجاست که منظور آقای وزیر از اصلاح اقتصاد آب چیست و قرار است که تعرفه های آب تا چه اندازه در سال ۱۴۰۵ افزایش یابد.
مسعود علویان صدر معاون برنامهریزی و امور اقتصادی آبفای کشور به بازار می گوید که منظور از اصلاح اقتصاد آب، صرفا افزایش تعرفه نیست و دولت به دنبال مجموعه ای از اصلاحات در این صنعت است. از افزایش سهم استفاده از پساب در صنایع کشور گرفته تا توزیع ابزارهای کاهنده مصرف و در نظر گرفتن مشوق هایی برای ساختمان های تازه تاسیسی که در ماده ۱۶ و ۱۹ مقررات ملی ساختمان را رعایت می کنند؛ همه اینها بخشی از اقدامات لازم برای اصلاح اقتصاد آب است که در دستور کار آبفای کشور قرار گرفته است.
او همچنین در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به تعرفه پایین آب در کشور اشاره کرده و می گوید: حتی کسانی که ۲ برابر الگوی مجاز هم آب مصرف می کنند، از یارانه آب بهره مند هستند.
متن کامل گفتگوی بازار با مسعود علویان صدر معاون برنامهریزی و امور اقتصادی آبفای کشور را در ادامه می خوانید:
آقای وزیر طی ماه های گذشته روی مساله اصلاح اقتصاد آب تاکید می کند. آیا قرار است که تعرفه های آب در سال ۱۴۰۵ افزایش زیادی را تجربه کنند؟
سیاستهای فعلی در حوزه آب مبتنی بر افزایش قیمت نیست. بدون شک تعرفه میتواند یکی از ابزارهای مدیریت مصرف باشد، اما بهتنهایی کافی نیست و نمیتوان با افزایش تعرفه، بدون اقدامات مکمل، انتظار کنترل مصرف را داشت.
اصلاح اقتصاد آب صرفا تغییرات تعرفه ای نیست. ضمن اینکه ایجاد تنش در حوزه تعرفه آب جز سیاست های وزارت نیرو نیست؛ در مجموع می توان گفت که ما به دنبال اصلاح نوع نگاه به صنعت آب هست
اصلاح اقتصاد آب صرفا تغییرات تعرفه ای نیست. ضمن اینکه ایجاد تنش در حوزه تعرفه آب جز سیاست های وزارت نیرو نیست؛ در مجموع می توان گفت که ما به دنبال اصلاح نوع نگاه به صنعت آب هستیم. در اقتصاد آب پارامترهای مختلفی در نظر گرفته شده که یکی از آنها تعیین استاندارد استفاده بهینه برای هر فرد مطابق با منطقه و شهر محل سکونت آنهاست. در پایان سال گذشته آقای وزیر این مساله را به کل کشور ابلاغ کردند و بر اساس آن مقرر شد که الگوی های مجاز مصرف در کل شهرهای کشور احصاء شود. هم اکنون هم مطالعه خوبی در این خصوص صورت گرفته است.
با توجه به بحرانی بودن شرایط آبی کشور چه برنامه ای برای برخورد با مشترکین پر مصرف دارید؟ آیا نباید تعرفه های بیشتری برای آنها در نظر گرفته شود؟
به باور ما هم مشترکانی که نتواند مصرف خود را مدیریت کنند باید هزینه های بیشتری را پرداخت کنند.
تعرفه های فعلی برای بد مصرف ها بازدارندگی لازم را ندارند. جالب است که بدانید همچنان تعرفه ما تا ۲ برابر الگوی مجاز هم یارانه ای است. متوسط تعرفه ما با ۲ برابر الگو ۲۸۰۰ تومان است. در حالی قیمت تمام شده ما ۶۶۰۰ تومان و غیر غیر یارانه ای آب هم بالای ۱۷ هزار تومان است. یعنی عملا هم بازهم حمایت ها برای مشترکان پر مصرف هم ادامه دارد
به همین دلیل تعرفه مشترکینی که بیش از الگو مصرف دارند، پلکانی تعیین شده است. اما این تعرفه ها برای بد مصرف ها بازدارندگی لازم را ندارند. جالب است که بدانید همچنان تعرفه ما تا ۲ برابر الگوی مجاز هم، یارانه ای است. متوسط تعرفه ما با ۲ برابر الگوی ۲۸۰۰ تومان است. در حالی قیمت تمام شده ما ۶۶۰۰ تومان و غیر یارانه ای آب هم بالای ۱۷ هزار تومان است. یعنی عملا بازهم حمایت ها برای مشترکان پر مصرف هم ادامه دارد. طبق آمارهای موجود در سطح کشور، ۲۸ درصد حجم فروش آب تا الگوی مصرف است و این برابر ۴۸ درصد از کل مصرفکنندگان ما را شامل میشود.
چقدر قرار است که تعرفه ها در سال آینده افزایش یابد؟
سیستم افزایش تعرفه در برنامه هفتم تصویب شده است. بر اساس این برنامه میزان افزایش بر مبنای قیمت غیر یارانه ای آب در یک سال قبل تر تعیین می شود. یعنی تعرفه آب در سال ۱۴۰۴ بر اساس صورتهای مالی سال ۱۴۰۲ است. ضمن اینکه معمولا افزایش سالانه تعرفه آب در دو بخش ابلاغ شود که فشاری از نظر اقتصادی به مردم وارد نشود.
برای اصلاح اقتصاد آب چه برنامه های دیگری در دستور کار وزارت نیرو قرار گرفته است؟
برای اصلاح اقتصاد آب حتی رویکردهای تشویقی نیز تعریف شده که یکی از آنها تعیین تعرفه های حمایتی برای مصرف کنندگانی که مقدار مصرفشان در محدوده الگوی مجاز مصرف قرار می گیرد، است. هم اکنون تعرفه هر مترمکعب آب برای مشترکان زیر الگو حدود ۸۰۰ تومان است. اعتقاد ما این است که با یک مدیریت خوب می توانیم مردم را در مدیریت مصرف با خود همگام کنیم. برای همین دنبال این هستیم که مردم کاهش مصرف را تجربه کنند. برهمین اساس شرایط لازم برای تامین و نصب ابزارهای کاهنده مصرف را برای مردم به صورت اقساطی فراهم کردیم. در واقع با این کار به مردم کمک می کنیم که تا ۲۵ درصد مصرف خود را کاهش دهند.
در ساختمان ها چه برنامه هایی برای اصلاح اقتصاد آب و مدیریت مصرف تعریف شده است؟
به هر حال باید بپذیریم که در پنجمین سال خشکسالی کشور هستیم و شرایط خوبی را در زمینه منابع آب تجدیدپذیر تجربه نمیکنیم. این شرایط ایجاب میکند تا در نحوه استفاده و بهرهبرداری از منابع آب تجدیدپذیر کشور بازنگری کنیم. بخش عمدهای از بار مصرف آب ایران را بر دوش منابع زیرزمینی قرار دادهایم، در حالی که باید از آبهای سطحی استفاده بیشتری داشته باشیم. بر این مبنا باید تمهیدی اندیشیده شود تا بتوانیم به درستی از منابع آب متعارف و نامتعارف کشور استفاده کنیم و هر منبعی در جای خود مورد استفاده قرار بگیرد. در چنین شرایطی بازچرخانی آب و استفاده از آب باران و آب خاکستری می تواند کمک بزرگی به منابع آبی کشور کند. بررسی های انجام شده نشان می دهد که بازچرخانی آب می تواند تا ۳۰ درصد در مصرف آب صرفه جویی کند. به همین دلیل الزامی شدن مبحث ۱۶ و ۱۹ قانون مقررات ملی ساختمان نقش مهمی دارد. همچنین در آئیننامههای عملیاتی نیز تعریف جدیدی از نحوه نصب کنترلها ارائه شده است که این موضوع میتواند به شرکتهای آب و فاضلاب در اجرای بهتر طرحها کمک کند.
