روند اصلاحی شاخص کل که از اواخر اردیبهشت ماه آغاز شده است،نه تنها همچنان ادامه دارد که بلکه شدیدتر هم شده است؛ بگونهای که در هفته اول آبان ماه سنگین ترین ریزش هفتگی شاخص کل و شاخص هم وزن از ابتدای سال ثبت شد. در این گزارش نگاهی به ۱۰ ریزش بزرگ روزانه شاخص کل در سال ۱۴۰۱ می اندازیم. نکته جالب توجه این است که در حالی تنها ۴ روز معاملاتی از آبان ماه را پشت سر میگذاریم که دو روز از این ماه، در ۱۰ ریزش بزرگ سال قرار میگیرد.
هفته اول آبان ماه، سیاه ترین هفته بورسیها در سال ۱۴۰۱ محسوب میشود؛ شاخص کل با افت بیش از ۶۹هزار واحدی معادل ۵.۲۸ درصد و شاخص هم وزن هم با کاهش بیش از ۱۷هزار واحدی معادل ۴.۵۵ درصد، بدترین عملکرد هفتگی خود در سال ۱۴۰۱ را به جا گذاشتند. میانگین ارزش معاملات خرد روزانه در هفته اول آبان با افزایش حدود ۲۹ درصدی نسبت به هفته گذشته به ۲هزار و ۲۸۳ میلیارد رسید. با این وجود این افزایش ارزش معاملات همراه با ثبت سومین موج خروج پول حقیقی بزرگ از بازار سهام شد.
در حالی که بسیاری از کارشناسان معتقدند که بورس در کف قیمتی خود قرار دارد و نسبت قیمت به سود بازار سهام به کمتر از میانگین بلندمدت خود رسیده و عملاً به کمترین میزان از سال ۱۳۹۴ کاهش یافته است اما بورس همچنان به روند نزولی خود ادامه میدهد. به گونهای که شاخص کل و شاخص هم وزن بدترین عملکرد هفتگی خود را در هفته اول آبان ماه به جا گذاشتند. دلیل ریزش ادامه دار بورس چیست و در این شرایط استراتژی مناسب کدام است؟
طی دو هفته گذشته ریزش شاخص کل و شاخص هم وزن شدت گرفته است؛ در میان عوامل متعددی که برای این شرایط عنوان میشود، گزارشهای ناامیدکننده برخی صنایع مزید بر علت شده است. فولادیها و آهنیها یکی از صنایعی است که با کاهش محسوس سودآوری در تابستان همراه بود. بررسی گزارشهای ۲۰ نماد این صنعت حاکی از این است که سود این شرکتها نسبت به بهار تقریبا نصف شده است.
در حالی شاخص کل در نیمه اول معاملات روز شنبه با افزایش همراه بوده است که این افزایش بیشتر به دلیل جهش نیم ساعت ابتدایی معاملات بود و پس از آن شاخص کل نه تنها صعودی نبوده بلکه کمی عقب نشینی کرده است. شاخص هم وزن برخلاف شاخص کل نزولی بوده است. هر چند در این ساعت از معاملات، شاهد افزایش نسبی ارزش معاملات خرد هستیم اما همزمان خروج پول حقیقی به طور چشمگیری افزایش یافته است.
در بسته ۱۰ بندی حمایت فوری از بازار سرمایه مصوباتی از جمله بیمه شدن اصل و سود سهام مردم در یک سال آینده تا واریز شدن منابع جهت حمایت از سهام شرکتهای تولیدی بزرگ کشور دیده میشود.
بسته جامع حمایتی بازار سرمایه با ۱۰ بند امروز اجرایی شد که یکی از بندهای آن مربوط به بیمه کردن ارزش سهام افراد است.
سود خالص بانک ملت با جهش حدود سه برابری از مبلغ ۳۰.۹۰۵ میلیارد ریال در پایان شهریورماه سال گذشته به رقمی بالغ بر ۱۱۵.۶۹۲ میلیارد ریال در پایان نیمه اول سال جاری رسید.
بازارهای بورس، سهام و فارکس از مولفههای کلیدی در پیشبرد اقتصاد کشورهای مختلف، به ویژه در ایران محسوب میشوند. این نهادهای مالی با ایجاد بستری مناسب برای جذب سرمایه، تأمین منابع مالی برای شرکتها و ایجاد فرصتهای شغلی، زمینههای توسعه اقتصادی را هم در سطح ملی و هم در سطح بینالمللی تقویت میکنند. بهطور کلی، عملکرد بازارهای بورس و سهام با جذب سرمایههای داخلی و خارجی، رونق تولید و اشتغال را به همراه دارد و بازار فارکس با تسهیل تبادلات ارزی و کاهش هزینههای مربوط به معاملات، نقش بسزایی در تثبیت و رشد اقتصاد جهانی ایفا میکند. همچنین، توجه به بهبود زیرساختها و افزایش شفافیت در این بازارها میتواند روند توسعه اقتصادی را به سرعت بهبود بخشد.

تعاریف و مفاهیم پایهای بورس، سهام و فارکس
در ادامه به معرفی مختصر و جامع هر یک از این بازارها پرداخته شده است.
بورس چیست؟
بورس، به عنوان بازاری برای معامله اوراق بهادار و ابزارهای مالی، بستری فراهم میآورد تا شرکتهای دولتی و خصوصی بتوانند با عرضه اوراق بهادار، سرمایه لازم برای توسعه فعالیتهای خود را جذب کنند. برای حضور در این بازار، شرکتها ملزم به ارائه گزارشهای مالی دقیق، مستندات حسابرسی شده و رعایت حداقل سرمایه مورد نیاز هستند.
سهام چیست؟
سهام نشانگر مالکیت نسبی در یک شرکت است و به سهامداران حق دریافت بخشی از درآمد و داراییهای شرکت را میدهد. به عبارت دیگر، سهامداران به عنوان مالکان جزئی شرکت در افزایش یا کاهش ارزش آن سهم دارند. معاملات سهام عمدتاً به صورت الکترونیکی در بورسها انجام میشود و بازارهای مختلف مانند NYSE و NASDAQ نمونههایی از این نوع بازارها محسوب میشوند. برخی شرکتها نیز به صورت مستقیم سهام خود را به سرمایهگذاران عرضه میکنند که از طریق کارگزاریها نیز این فرآیند تسهیل میشود. بازار سهام (Stock Market) از نقش حیاتی در توسعه اقتصادی کشور برخوردار است.
فارکس چیست؟
فارکس (Forex یا FX) به عنوان بزرگترین بازار مالی غیرمتمرکز جهان، زمینه تبادل ارزهای مختلف را فراهم میآورد. در این بازار، معاملهگران با خرید یک ارز و فروش ارز دیگر با هدف کسب سود، در جریان معاملات بینالمللی شرکت میکنند. فعالیت در این بازار علاوه بر فراهم کردن بستر مناسب برای تجارت ارز، نقش مهمی در کاهش هزینههای معاملاتی و تسهیل تبادلات اقتصادی بین کشورها دارد.
تاثیر بازارهای مالی بر رشد اقتصاد کشورها و جهان
بازارهای بورس، سهام و فارکس با ایجاد فرصتهای سرمایهگذاری و تأمین مالی برای شرکتها، به رشد و توسعه اقتصادی کمک شایانی میکنند. از جمله اثرات مثبت این بازارها میتوان به موارد زیر اشاره نمود:
- افزایش جذب سرمایههای داخلی و خارجی: حضور فعال شرکتها در بازارهای مالی، زمینه جذب سرمایههای نوین را فراهم میآورد که به نوبه خود منجر به افزایش تولید و اشتغال میشود.
- تأمین منابع مالی برای شرکتها: از طریق عرضه اوراق بهادار در بورس و جذب سرمایه از طریق فروش سهام، شرکتها قادر به تأمین منابع لازم برای توسعه فعالیتهای خود خواهند بود که این امر به رشد اقتصادی کشور کمک میکند.
- تسهیل تجارت بینالمللی: بازار فارکس با فراهم آوردن بستر تبادل ارزها، نقش مهمی در تسهیل تجارت و جریان سرمایه در سطح جهانی دارد که در نهایت موجب رشد اقتصادی میشود.
- کاهش هزینههای معاملاتی: تسهیل تبادلات ارزی و کاهش هزینههای مرتبط با معاملات در بازار فارکس، شرایط مطلوبتری را برای تجارتهای بینالمللی ایجاد کرده و به بهبود وضعیت اقتصادی جهانی منجر میشود.
در نهایت، بهبود زیرساختها و افزایش شفافیت در عملکرد این بازارها از اهمیت ویژهای برخوردار بوده و میتواند روند توسعه اقتصادی در ایران و سایر کشورها را به طرز چشمگیری تسریع بخشد.