منوچهر محمدی رئیس اندیشکده اندیشه سیاسی وزارت خارجه در گفتگو با خبرنگار مهر، در پاسخ به پرسشی درباره امکان تغییر الگوهای رفتاری ایران با کشورهای منطقه و پیرامونی پس از جنگ رمضان، به ویژه با توجه به اینکه برخی کشورهای منطقه مبدأ حملات یا بستر توطئه علیه ایران بودهاند، گفت: پیش از جنگ رمضان، کشورهای منطقه باور نداشتند که ایران واقعاً میتواند بر ابرقدرتی مانند آمریکا غلبه پیدا کند، اما پس از جنگ رمضان، اکنون خود آنان نیز باور دارند که ایران توانسته است در یک جنگ رویاروی و رودررو با آمریکا غلبه کند.
محمدی افزود: بر همین اساس، این کشورها یقیناً رفتار خود را بر مبنای این واقعیت جدید تعریف خواهند کرد و حتی کشورهای غربی نیز رویکرد خود را تغییر دادهاندو همانگونه که دکتر عراقچی، وزیر امور خارجه، گفته است پیش از جنگ رمضان، هنگامی که با وزرای خارجه و مسئولان کشورهای غربی مواجه میشدند، آنان با حالت طلبکارانه برخورد میکردند، اما اکنون با احترام برخورد میکنند.
وی ادامه داد: برخورد کشورهای غربی دیگر حالت طلبکارانه ندارد، بلکه به تعبیر وی، به حالتی ملتمسانه و در چارچوب نسبت بستانکار و بدهکار تبدیل شده و از این رو، روابط جمهوری اسلامی ایران با همه کشورها پس از این جنگ تغییر خواهد کرد.
رئیس اندیشکده اندیشه سیاسی وزارت خارجه تصریح کرد: هر آنچه در طول این چهل و چند سال به جمهوری اسلامی ایران ظلم کردهاند، از این پس باید نسبت به آن پاسخگو باشند و ما به عنوان یک قدرت برتر جهانی، روابط خود را حتماً باید بر مبنای تاریخ و شرایط جدید تنظیم کنیم.
محمدی با بیان اینکه کشورهایی که در گذشته رفتار غلطی در قبال ایران داشتهاند باید پاسخگو باشند، اظهار کرد: البته ممکن است این پرسش مطرح شود که آیا جنگ دیگری علیه ایران شکل خواهد گرفت یا خیر و در پاسخ باید گفت با استکبار آشتی وجود نخواهد داشت، مگر آنکه روزی خود استکبار نابود شود، همانگونه که استکبار شوروی نابود شد.
وی افزود: رابطه جمهوری اسلامی ایران با قدرتهای مستکبر، رابطهای از جنس حیات و ممات و رابطهای وجودی است و آنان میدانند که جمهوری اسلامی با ماهیت استکباری آنان مقابله دارد و این جنگ، چه به صورت نظامی، چه اقتصادی و چه سیاسی و فرهنگی، همچنان ادامه خواهد داشت.
عضو شورای علمی گروه علوم سیاسی مؤسسه امام خمینی (ره) با اشاره به روند تحولات جهانی گفت: اگر بر اساس روندشناسی به آینده نگاه کنیم، آنان در حال افول هستند و جمهوری اسلامی ایران در حال عروج است و بنابراین میتوان آینده را بهخوبی پیشبینی کرد.
محمدی در بخش دیگری از سخنان خود، در پاسخ به پرسشی درباره نسبت میان رقابتهای جناحی، مطالبات مردمی و اولویتهای راهبردی نظام در داخل کشور اظهار کرد: تردیدی نیست که میان نخبگان، به ویژه از نظر منش و روش، اختلاف وجود دارد و از ابتدای انقلاب تا امروز دو جناح در کشور وجود داشتهاند و زمانی از آنها با عنوان چپ و راست یاد میشد، زمانی اصولگرا و اصلاحطلب و امروز نیز برخی از تعابیری مانند غربگرا و انقلابی استفاده میکنند.
وی افزود: اصل وجود این اختلاف قابل انکار نیست، اما تجربه نشان داده است که در شرایط بحرانی، این دو جریان اختلافات خود را کنار میگذارند و یکپارچه از نظام جمهوری اسلامی دفاع و حمایت میکنند.
رئیس اندیشکده اندیشه سیاسی وزارت خارجه با اشاره به تجربههای تاریخی انقلاب اسلامی گفت: این مسئله برای نخستینبار رخ نداده است و تجربه نشان میدهد در زمان رحلت حضرت امام خمینی (ره)، در حالی که دو جناح چپ و راست وجود داشتند و پیش از آن نیز در موضوع عزل آقای منتظری اختلافات میان دو جناح شدت گرفته بود، هنگامی که حضرت آیتالله سید علی خامنهای به عنوان رهبر انقلاب انتخاب شدند، همه جریانها، چه چپ و چه راست، به صورت متفق آمدند و بیعت کردند.
محمدی ادامه داد: در آن مقطع، هیچ گروهی نگفت چون ایشان به عنوان رهبر جناح راست شناخته میشود، ما که چپ هستیم با او بیعت نمیکنیم و برخلاف برخی رخدادهای صدر اسلام که عدهای از بیعت با حضرت علی (ع) سرباز زدند، در این دوره هیچیک از نخبگان نگفتند که ما بیعت نمیکنیم.
وی با اشاره به جنگ رمضان نیز اظهار کرد: در همین جنگ رمضان مشاهده شد که دو جناح مطرح کشور، یکپارچه و محکم در برابر دشمن ایستادند و همچنین مردمی که شبها به خیابانها و میدانها آمدند، متعلق به یک جناح خاص نبودند، بلکه همه اقشار مردم حضور داشتند؛ چادری آمد، بیحجاب آمد، غربگرا آمد و انقلابی هم آمد.
همین همگرایی و حضور همه طیفهاست که موجب قوام و دوام جمهوری اسلامی شده است
عضو شورای علمی گروه علوم سیاسی مؤسسه امام خمینی (ره) تأکید کرد: همین همگرایی و حضور همه طیفهاست که موجب قوام و دوام جمهوری اسلامی شده است، البته اختلاف طبیعی است و حضرت رسول (ص) میفرمایند «اختلاف امتی رحمتی» یعنی این جریانها یکدیگر را کنترل و مراقبت میکنند تا نقطه ضعفی ایجاد نشود.
محمدی گفت: از این جهت جای نگرانی وجود ندارد و ممکن است پس از جنگ، بار دیگر اختلافات جناحی رشد کند، اما این مسئله نگرانکننده نیست، زیرا در شرایط اساسی و بحرانی، همگرایی در دفاع از نظام شکل میگیرد.
رئیس اندیشکده اندیشه سیاسی وزارت خارجه در پاسخ به پرسشی درباره سناریوی دشمن، اهدافی که از ترور دنبال میکرد و نیز ارزیابی از وضعیت فعلی و رهبری سوم انقلاب اسلامی اظهار کرد: در وهله نخست باید گفت هنوز خیلی زود است که بخواهیم درباره روشها، منشها و رویکردهای رهبری جدید با امام خمینی (ره) یا رهبر شهید مقایسهای قطعی و نهایی ارائه کنیم.
وی افزود: برای چنین مقایسهای باید زمان بیشتری بگذرد تا ابعاد مختلف منش، شیوه اداره، نحوه مواجهه با مسائل و سبک هدایت در عرصههای گوناگون روشنتر شود و از این رو، هر نوع داوری شتابزده در این باره، دقیق و منطبق با واقعیت نخواهد بود.
محمدی ادامه داد: حضرت آقا، قائد شهید ما، دقیقاً پا جای پای حضرت امام گذاشت و در طول ۳۶ سال هدایت انقلاب اسلامی، همان مسیر اصلی و مبنایی امام را دنبال کرد، اما طبیعی است که شرایط و تحولات جهانی، اقتضائات خاص خود را دارد و همین شرایط، تفاوتهایی را در تاکتیکها، روشها و شیوههای مواجهه با مسائل دیکته میکند.
وی تصریح کرد: این تفاوتها به معنای تفاوت در اصل مسیر نیست، بلکه ناشی از تفاوت در شرایط زمانی، تحولات بینالمللی و اقتضائات هر دوره است. ممکن است راهبرد کلان ثابت بماند، اما تاکتیکها و شیوههای اجرا بر اساس موقعیتهای جدید تغییر پیدا کند.
عضو شورای علمی گروه علوم سیاسی مؤسسه امام خمینی (ره) با بیان اینکه مأموریت امام خمینی (ره) با مأموریت رهبر شهید یکسان نبود، گفت: امام، معمار انقلاب بود و در طول ۱۰ سال تلاش کرد تا نظام جمهوری اسلامی را بنیانگذاری و نهادینه کند و در مقابل، مأموریت قائد شهید این بود که همان نهادها را حفظ کند، رشد دهد و مسیر تثبیت و تکامل آنها را پیش ببرد و بنابراین، اساساً مأموریت این دو بزرگوار متفاوت بود، هرچند هر دو در یک مسیر کلان حرکت میکردند.
وی افزود: در شرایط جدید نیز اگر بخواهیم درباره رهبری سوم انقلاب اسلامی سخن بگوییم، باید توجه داشته باشیم که این مسئولیت نیز در بستری متفاوت از گذشته شکل گرفته و رهبری جدید در وضعیتی مسئولیت را بر عهده گرفته که ایران، به اعتراف بسیاری، به عنوان یک ابرقدرت شناخته میشود و همین مسئله، جنس مأموریتها و نوع مسئولیتها را متفاوت میکند.
محمدی اظهار کرد: بر همین اساس، همانطور که مأموریت امام با مأموریت رهبر شهید تفاوت داشت، مأموریت رهبری سوم انقلاب نیز با هر دو دوره پیشین تفاوتهایی خواهد داشت نه از حیث اصل مسیر، بلکه از جهت شرایط جهانی، جایگاه جمهوری اسلامی و نوع چالشها و مسئولیتهایی که پیش روی نظام قرار دارد.
وی ادامه داد: آیت الله سید مجتبی خامنه ای نیز به طور طبیعی همان راه والد بزرگوار خود را دنبال خواهد کرد، اما با توجه به تحولات جهانی و شرایطی که در سطح منطقه و بینالملل در حال وقوع است، رسالت و مأموریت او نمیتواند عیناً همان مأموریت دورههای گذشته باشد، بلکه متناسب با شرایط جدید تعریف خواهد شد.
رئیس اندیشکده اندیشه سیاسی وزارت خارجه گفت: امروز انقلاب اسلامی در موقعیتی قرار دارد که هم از نظر قدرت منطقهای و هم از نظر اثرگذاری جهانی، با دورههای قبل متفاوت است و همین موضوع سبب میشود نوع رهبری، نوع تدبیر و نوع مواجهه با مسائل نیز در عین پایبندی به اصول، متناسب با اقتضائات زمان تنظیم شود.
وی با تأکید بر اینکه از نظر منش و مبنا، تفاوتی اساسی میان این مسیر با مسیر رهبر شهید دیده نمیشود، افزود: به ویژه آنکه این تربیت در همان مکتب صورت گرفته، همانگونه که حضرت آقا نیز در دامان مکتب امام خمینی (ره) رشد یافت و حرکت کرد، در اینجا نیز اصل تداوم همان چارچوب و همان راه قابل مشاهده است.
محمدی در پایان اظهار کرد: وقتی حضرت آقا میفرماید انقلاب اسلامی بینام خمینی در هیچ جای جهان شناختهشده نیست، این سخن ناظر بر همین پیوستگی عمیق میان مکتب امام، تداوم انقلاب و مسیر رهبری در ادوار مختلف است و بنابراین اصل راه، همان راه انقلاب اسلامی است، هرچند شیوههای تحقق آن در هر دوره، متناسب با شرایط زمانه، جلوههای متفاوتی پیدا میکند.
